Asuu

Bir kasabada bir yıl

Bir kasabada bir yıl.

Hepsinin işlediği bir kasaba düşünün. Bir nehir, on iki bin insan, dört mevsim.

İki buğday başağı tutan bir elin kobalt mavisi gravürü

Hayal ürünüdür. Burada anlatılan hiçbir hizmet bugün mevcut değildir.

I

İlkbahar.

Yeni yılda olan ilk şey, salı gecesi, ebenin nöbeti bitmeden az önce bir kız çocuğunun doğmasıdır. Sabaha kaydı vardır. İçinde kilosu, ilk nefesi ve iki ad bulunur: annesininki ve babasınınki; o kendisi yapabilene kadar kayıttan onlar sorumlu olacak.

Nöbetten çıkan ebe ile gelen ebe beşiğin başında birlikte dört dakika geçirir. Ne oldu, neye dikkat etmeli, ne hâlâ bilinmiyor. Eskisinden uzun sürmez. Ama söylenmemiş hiçbir şey kalmaz; çünkü devrin artık bir biçimi vardır ve bu biçim binadaki her serviste aynıdır.

Kasabanın öbür ucunda Deniz adında bir çocuk on sekizine basar. Annesi yıllardır onun kaydını tutuyor; sahip olduğu şeye hiçbir zaman bir ad koyamamış randevularla dolu bir çocukluk boyunca. Bu öğleden sonra ikisi aile hekimi Ayşe ile birlikte oturur ve kayıt ona geçer. Annesi ona her şeyin nerede olduğunu gösterir. Sonra kendi önerisiyle kayıttan çıkarılır ve bir dakika sonra Deniz tarafından, eskisinden biraz daha az erişimle, yeniden eklenir. İkisi de güler.

Nehrin yukarısındaki tepede Mustafa adında bir çiftçi, aşağı tarlasının geçmişini ilk kez açar. Dedesine kadar uzanır: ne ekildi, ne serpildi, toprak analizi ne gösterdi. Art arda üç yağışlı bahar rakamlarda bir örüntü bırakmıştır; Mustafa bunu çizmelerinde hissetmiş ama kanıtlayamamıştı.

Nisanda kasaba almanağını okur. Kırk sayfadır, basılıdır, kütüphaneye ve sağlık ocağına bırakılır. Kaç kişinin ne için beklediğini, nehrin geçen yıl ne taşıdığını, klinik ile veteriner kliniğinin birlikte kaç kür antibiyotik verdiğini ve geçen yılın sözlerinden hangilerinin tutulduğunu yazar. İkisi tutulmamıştır. İlk sırada onlar yer alır.

II

Yaz.

Temmuz, kayıtlardaki en sıcak temmuzdur; kasaba bunu biliyor, çünkü artık bir kayıt tutuyor. Hava, su ve sıcaklık bir nabız gibi ölçülüyor ve ölçümler herkese açık.

En kötü haftadan önce, haber verilmesini istemiş bin yüz kişi bir ileti alır. Onlardan biri, seksen bir yaşında olan ve karısı öldüğünden beri yalnız yaşayan Ahmet'tir. Yanıt vermez. Bunun üzerine Hatice kapısını çalar. Dört sokak ötede büyümüş, bir yıl eğitim almıştır ve tam da bunu yapması için ona ücret ödenir. Onu kapalı bir odada uyuşuk bulur, pencereleri açar, su içirir ve bir saat kalır. Bu ziyaretin hiçbir ayrıntısı hiçbir gazetede yer almayacak.

Aynı hafta veteriner Burak, Mustafa'nın çiftliğine çağrılır. Üç buzağı öksürüyor. Buraya daha önce hiç gelmemiştir, ama sürünün bir kaydı vardır ve onu kapıda okur: geçen kışın hastalığı, ne kullanıldı, ne kadar süre. Klinik ile kendi kliniğinin bahardan beri birlikte oluşturduğu yerel direnç örüntüsüne bakar ve elinin gideceği ilaçtan başka bir ilaç seçer.

İki gün sonra Ayşe öksüren bir çiftlik işçisi görür, sonra bir tane daha. Ayrı ayrı bakıldığında bunlar yaz aylarında iki öksürük vakasıdır. Ama kasaba artık eskiden üç ayrı büroda duran üç şeyi yan yana koyabiliyor: nehrin yukarısındaki hasta hayvanlar, hasta işçiler ve nehirden alınan rutin örnekte bulunan bir şey. Halk sağlığı görevlisine perşembe günü haber verilir. Başka bir yıl olsa iki hafta sonra duyardı.

Küçük bir şey çıkar. Uyarıların çoğu öyle çıkar. Almanak onu yine de, erken yakalananlar başlığı altında, neye mal olduğuna dair bir notla kaydedecek.

III

Sonbahar.

Nehir ekimde taşar; belki on yılda bir yaptığı gibi. Bu kez gece ikide kliniğin zemin katına ulaşır ve elektriği de beraberinde götürür.

Gün ağarırken okulun salonu bir klinik olmuştur. Komşu vadiden arabayla gelen bir hekim, on bir yıldır diyabeti olan ve evinden oğlu ve bir paltoyla çıkmış Fatma adında bir kadını görür. Onunla hiç karşılaşmamıştır. Kadının kaydı su basmış binada durmuyor. Hekimin telefonunda sinyal olmadan açılır; sonra hekim, işi sağlama almak için kartı yazdırır: insülin, doz, izlenmesi gereken böbrek sonucu. Bilmesi gerekeni bir dakikadan kısa sürede öğrenir.

Salonda, kasabaya daha geçen ay başka bir ülkeden gelmiş ve dili çok az konuşan biri daha var. Kaydı onunla birlikte gelmiş. Hekim onu kendi dilinde okur. Kadın da hekimin açıklamasını kendi dilinde okur.

Sel geçer. Kasımda klinikte kimsenin fark etmediği bir şey olur; asıl mesele de budur. Akciğer filmlerini okumakta kullanılan modeli üreten şirket yeni bir sürüm gönderir. Sürüm, kasabanın kendi vakalarında, eskisinin yanında üç hafta boyunca sessizce çalışır. Burada, yerini alacağı sürümden daha kötü çıkar; belki kasaba çoğu yerden daha yaşlı olduğu için. Hiç açılmaz. Sınayıcının raporu bunu iki paragrafta söyler ve üreticiye nedeni bildirilir.

Ahmet'in kızı Zeynep ona yardım etmek için geri taşınmıştır. Artık haplarını o düzenliyor. Bunun için babasının parolasını ödünç almadı. Babası ona baharda, seçebilecek kadar iyiyken yetki verdi ve onun adına verdiği her karar kendi kararı olarak yazılıyor.

IV

Kış.

Ahmet ocakta, evinde, kendi yatağında ölür; dört yıl önce, sonunda ona hangi hekim bakıyorsa ona hitaben yazdığı mektupta istediğini söylediği gibi. Kimsenin tahmin etmesi gerekmedi. Zeynep bir gece önce mektubu yeniden okur; mektupta babasının sesi vardır.

Kaydını iki yere bırakmıştır. Torunları ona sahip olacak; bir gün bir hekim onlardan birine ailede kalp sorunu olup olmadığını soracak ve o yanıt verebilecek. Belleğini alan hastalığı inceleyen araştırmacılar da ona sahip olacak; sayfaların arasında kendi el yazısıyla kırk yıl bulunuyor.

Şubatta Deniz, tam bilmeden beklediği bir ileti alır. Portekiz'de bir yerde, Deniz gibi, kendisine benzeyen insanlar tarafından bulunmayı kabul etmiş otuz yaşında bir adam var. Eşleşme ne kadar yakın olduğunu açıkça söylüyor. Kabul ederler ve her biri kendi dilinde konuşur. Adamın durumunun bir adı vardır. Deniz o adı Ayşe'ye bir soru olarak götürür. On bir hafta ve bir test sonra bu bir yanıttır. On sekiz yıllık randevular sona ermiştir.

Bu yıl kasabada hiçbir şeyi bir makine iyileştirmedi. Bir ebe bir ebeyle konuştu. Bir komşu bir kapıyı çaldı. Bir veteriner bir ilaç seçti, bir hekim de bir modelin önerisini geri çevirdi. Değişen şey, her birinin bir öncekinin bildiğini bilmesi ve sorumluluk bir elden diğerine geçerken hiçbir şeyin düşmemesiydi.

Köprünün yanındaki yaşlı ıhlamuru kesseniz bu yılı içinde bulurdunuz: sıcak yaz için dar bir halka, selin durduğu yerde bir iz. Kasaba, istemeden de olsa, her zaman böyle bir kayıt tutmuştur. Şimdi bunu bilerek tutuyor.

Her biri bir öncekinin bildiğini biliyordu. Sorumluluk bir elden diğerine geçerken hiçbir şey düşmedi.

Bu kasaba yok. Bu öyküdeki her hizmet bir öneridir ve hiçbiri bugün mevcut değildir.

Nerelere bağlanıyor.

Kimin yaşamını tanıyorsunuz?

Birine bakım verdiyseniz veya bakım alan kişi olduysanız, bunun nasıl olması gerektiğine dair bir şey biliyorsunuz. Duymak isteriz.