Asuu

Önlemenin bedelini kim öder?

Maliyet şimdi doğar; yarar onlarca yıl sonra, çoğu zaman başka bir sigortacıya ulaşır. Beklemek için kurulmuş sistem azdır.

Açık bir soru. Henüz sınanmadı.

Bu sayfada

Neden zor.

Korunmanın bedeli bugün ödenir, karşılığı otuz yıl sonra alınır. Sigortaya dayalı bir sistemde kişi o zamana kadar başka bir sigortacıya geçmiş olur; çünkü insanlar birkaç yılda bir iş değiştirir ve teminatları da onlarla birlikte değişir. Sizi sağlıklı tutmak için para harcayan şirket aslında bir rakibine armağan vermiştir.

Devletler uzun vadeli bakabilir ama çoğunlukla bakmaz; çünkü bütçeler yıllıktır ve korunma işe yaradığında görünmez olur. Yaşanmamış bir kalp krizi için kimse tören düzenlemez.

Bugüne kadar ne denendi.

Halk sağlığı finansmanı, tütün ve şeker vergileri, işyeri programları ve sonuç odaklı finansman, önlemeye farklı yollarla yaklaşır. Bazıları ölçülen sonuçları zaten ödüllendirir. Soru, bir Asuu düzenlemesinin yararın kime ait olduğunu adil biçimde belirleyip belirleyemeyeceği, masrafı kimin karşıladığını saptayıp saptayamayacağı ve yanıltıcı bir ölçütü ödüllendirmekten kaçınıp kaçınamayacağıdır.

Sınamak istediğimiz bir yön.

İki fikri sınardık. İlki ömür boyu üyelik. Kişinin her işte ve her ülkede üyesi olarak kaldığı, üyelerine ait bir sigorta kuruluşunda, otuz yaşındaki bir kadının sağlığına yatırım yapan taraf, o kadın altmış yaşına geldiğinde de ödemeyi yapan taraftır.

İkincisi bir korunma defteri. Futbolda bir kural var: genç bir oyuncu satıldığında onu çocukken yetiştiren kulüp bedelden pay alır. Koruyucu bakımın ve ardından gelenlerin kaydı sigortacılar arasında aynı işi görebilir: bir üye ayrıldığında onu sağlıklı tutan sigortacı, sağlıklı bir üyeyi devralan sigortacıdan pay alır.

Yaşanmamış bir kalp krizi için kimse tören düzenlemez.

Yanıldığımızı nasıl anlarız.

Bir hastalığın yıllar önce yapılan bir şey sayesinde önlendiğini göstermek olanaksız çıkabilir. Pay iki sigortacının da kabul edeceği biçimde hesaplanamıyorsa ya da sağlığı iyileştirmekten çok kayıt tutmayı ödüllendiriyorsa defter bir muhasebe kurgusundan ibarettir.

Bunu kim çözebilir.

Bir sağlık ekonomisti. Sağlıklı bir üye için payın iki sigortacının da kabul edeceği biçimde hesaplanıp hesaplanamayacağını söyleyebilecek bir aktüer. Onlarca yıl üyelerine ait bir sigorta kuruluşu ya da kooperatif yönetmiş biri. Ve tasarruf arayan insanlarla dolu bir odada korunma bütçesini savunmak zorunda kalmış bir halk sağlığı yetkilisi.

Nerelere bağlanıyor.

Birini birlikte çözelim.

Hangi soru üzerinde çalıştığınızı ve nerede yanıldığımızı bize anlatın.